Buikvet: gevaarlijker dan je denkt, maar ook makkelijker te verliezen dan je denkt!

Buikvet verliezen. Het is een doel van velen die bezig zijn met afvallen. En terecht! Buiten het feit dat veel mensen dit doen vanwege esthetische doeleinden, is er ook een reden waarom het hebben van flink wat visceraal vet gevaarlijk kan zijn voor je gezondheid.

Je kunt aannemen dat het hebben van te veel buikvet, je leven aanzienlijk kan verkorten.

Locatie, locatie, locatie
Het opgeslagen vet in je lichaam, beïnvloedt je gezondheid afhankelijk van waar het is opgeslagen, op een andere manier. Het meeste vet dat door je lijf wordt opgeslagen op armen, benen en billen wordt beschouwd als subcutaan vet (onderhuids vet in mensentaal). Visceraal vet zit rond je organen. In volksmond ‘orgaanvet’ of ‘buikvet’. Heb je hier teveel van, dan kan dat flinke gevolgen hebben voor je gezondheid.

Blubber
Subcutaan (onderhuids) vet is het knijpbare, zachte, blubberige vet precies tussen je huid en spieren dat je warm houdt en waar extra calorieën zich opslaan. Subcutaan vet kan je vastpakken. Visceraal vet slaat ook calorieën op, maar is niet zo ‘knijpbaar’ omdat het zich in en rond de organen bevindt. Het zit diep verborgen in de buikstreek, onder je spieren. Daardoor is het stevig of hard (in plaats van sponzig) wanneer je erop drukt.

Gevaarlijk vet
Vet slaat niet alleen calorieën op, het is een levend weefsel dat hormonen kan produceren en afgeven die invloed hebben op alle andere organen. Vet in de buikholte is actiever dan onderhuids vet en kan meer hormonen afgeven dan wenselijk. Het hebben van veel visceraal vet, kan je LDL (slechte cholesterol) en bloeddruk verhogen. Visceraal vet kan je daarnaast ook minder gevoelig maken voor insuline, waardoor de kans op diabetes type 2 verhoogt.

Zelfs als je dun bent, kun je nog steeds visceraal vet rond de buikstreek hebben. ‘Slank’ zijn betekent niet automatisch dat je gezond bent. Bij 3SIXTY5 meten wij onze cliënten een aantal keer per jaar met een dexa-scan, waarbij we kunnen zien wat de verhouding is tussen visceraal en subcutaan vet, en of deze uit verhouding is of niet. Verder is er, op een dure CT scan na, geen nauwkeurige manier om er achter te komen wanneer het visceraal vet of onderhuids vet is. Desondanks is het wel belangrijk om te weten hoe jouw viscerale winkel er op dit moment voor staat. Zeker als je langer in goede gezondheid en vitaliteit wilt leven.

Vitaliteit vinden wij ook zo’n vervelend containerbegrip. Wij vertalen het zo: de mate waarmee je in staat bent om nog met je (klein)kinderen te spelen. Quality of life. Dat is nog belangrijker dan hoe je er uit ziet.

Zelf meten
Hier zijn een paar trucjes om er achter te komen wat de status van jouw buikvet is, van makkelijkst te meten en tegelijk minst accuraat, naar iets ingewikkelder maar nauwkeuriger.

Let op: als je echt flink te zwaar bent, zal je zowel veel subcutaan (onderhuids), als visceraal (orgaan) vet hebben.

Meetmethode 1: Appels en peren. Daar heb je ze weer. Er zijn al 3 miljoen miljard artikelen geschreven over het appel en het peren lijf. Wij vinden het ook een beetje een dooddoener. En toch kan deze fruitige vergelijking een snel beeld geven van waar het grootste deel van je vet op het lichaam zit opgeslagen. ‘Perenlijven’ hebben de neiging om meer vet op te slaan in de onderste ledematen (heupen, dijen, billen) als onderhuids vet. Minder gevaarlijk dus. Terwijl appels meer vet in het bovenste deel (buik, romp en borst) als visceraal vet hebben. Het vergt een snelle blik, maar dit is een ‘simpele’ manier om in te schatten of je meer visceraal dan onderhuids vet hebt.

Meetmethode 2: Tailleomtrek. Leg je vinger op de bovenkant van je heupbot (deze zit ongeveer op dezelfde hoogte als je navel aan beide zijkanten van je lijf, als een soort richel) en meet de omtrek met een meetlint. Vergeet niet te ontspannen en houd je buik vooral niet in (wees eerlijk naar jezelf). Neem 2-3 metingen en pak daarvan het gemiddelde. Als je het iemand anders laat doen is de meting een stuk nauwkeuriger, al snappen we dat je je wellicht niet heel sexy voelt als je ega je buikvet opmeet. Mannen zouden een taille moeten hebben van minder dan 102 cm en vrouwen minder dan 89 cm. Daarboven wordt het ‘gevaarlijk’.

Meetmethode 3: Taille-tot-heup verhouding. De taille-tot-heupverhouding neemt de omtrek van je taille (zie methode #2) en deelt deze door de omtrek van je heupen. Om je heupen te meten, ga je voor een spiegel staan en zoek je het breedste deel van je billen en meet je die omtrek. Gebruik dan deze formule:

Taille-tot-heup verhouding = tailleomtrek delen door heupomtrek. Let op! Eerst de tailleomtrek invoeren op je rekenmachine, dan delen door de heupomtrek, niet andersom.

Mannen zouden een taille-tot-heup verhouding van minder dan 1 moeten hebben, terwijl vrouwen minder dan 0,8 zouden moeten hebben. Daarboven wordt gezien als ‘gevaarlijk’.

Genen
Neem je genen ook mee in je inschatting. Hoe is de gezondheidsgeschiedenis van je familie? Als je ouders of broers en zussen insulineresistentie, diabetes, hartaandoeningen, hoge bloeddruk of niet-alcoholische leververvetting hebben, loop je mogelijk een groter risico om visceraal vet op te slaan. Het in de gaten houden van je viscerale vet kan gunstig zijn, maar weet dat de oorzaken van deze chronische ziekten complex zijn. Als je twijfelt, kun je het beste contact opnemen met een arts. Dit artikel schrijven we niet om paniek te zaaien.

Verban buikvet
Als je in de normale waardes van tailleomtrek en taille-tot-heupverhouding valt is dat geweldig! Al is de hoeveelheid orgaanvet niet de enige gezondheidsindicatie natuurlijk. Blijf werken aan je gezondheidsdoelen. Als je met de metingen boven de ‘gezonde’ marge zit, wanhoop dan niet. Vanwege de dichtbij liggende lever is het visceraal vet meestal gemakkelijk vet om te verliezen. Het is juist het minder risicovolle onderhuidse vet dat graag rond blijft hangen.

Jammer genoeg kun je het vet rond je organen niet met specifieke buikspieroefeningen of diëten verminderen. Als je vet gaat verliezen doordat je afvalt (meer over hoe afvallen echt werkt lees je hier), zal je lijf overal vet vandaan halen, zowel onder je huid als rond je organen. Je hebt daar zelf geen invloed op.

Het beste is om een gezonde(re) levensstijl te leiden: 

  • Val af. Als je teveel orgaanvet hebt, komt dat omdat je teveel vet hebt. Punt. Onmogelijk om teveel (buiten de marges) visceraal vet te hebben zonder dat je te veel lichaamsvet hebt in general.
  • Ga verder dan alleen het bijhouden van je gewicht: je kunt je middel, heup en zelfs nekomtrek bijhouden. Gebruik deze metingen in de loop van de tijd om te zien hoe je naast de kilo’s ook die centimeters kwijtraakt.
  • Beweeg 30-60 minuten per dag en ga sporten: visceraal vet reageert goed op oefeningen voor het uithoudingsvermogen, zoals hardlopen, fietsen, roeien, zwemmen, boksen of High Intensity Interval Training.
  • Hanteer een gevarieerd voedingspatroon. Eet gevarieerde voeding rijk aan volle granen, vers fruit, groenten en magere eiwit zoals magere vleeswaren, vis, eieren of zuivel. Wees daarnaast ook vooral niet bang om 2 tot 3 keer per week ‘vetten’ te eten in de vorm van vette vis en ongezouten noten. Al moet je toch ook een beetje oppassen dat je niet elke dag een half bakje noten leeg gaat eten, want dat zijn echte calorieknallers. Draai de toegevoegde suikers, alcohol en transvetten terug, omdat deze voedingsstoffen sneller kunnen eindigen als visceraal vet.
  • Slaap meer, beperk je stress. Het is gemakkelijker gezegd dan gedaan, maar om voor je lichaam te zorgen, moet je ook voor je mentale toestand zorgen. Slaaptekort (gemiddeld minder dan 7 uur per dag) en stress kunnen je gezondheids- en fitnessdoelen flink in de weg zitten. Vergeet niet dat het niet alleen om je gezondheid gaat; het gaat ook om hoe je je voelt en je geluk.

Kortom, orgaanvet verliezen is niet persé ingewikkeld, maar zeker ook niet makkelijk. Mocht je buiten de gezondheidsmarges vallen, raden we je zeker aan om iets te doen aan het teveel buikvet en je gezondheid/fitheid in het algemeen.

#3SIXTY5