Iets met vlees en kanker

Het kan je niet ontgaan zijn: De WHO (World Health Organisation) heeft een rapport en advies uitgebracht over het verband tussen de consumptie van bewerkt vlees en darmkanker. Gezien onze invloed en betrokkenheid als het om jouw gezondheid gaat, willen we hier even op reageren nadat we wat dieper op het onderzoek zijn ingegaan.

Het onderzoek

Het rapport over vlees van de Wereldgezondheidsorganisatie WHO is opgesteld door 22 wetenschappers die alle onderzoek over vlees en kanker hebben gewogen en doorgerekend. Hebben ze gelijk dat ham en worst darmkanker veroorzaken? En hoeveel zou het uitmaken als je daarmee stopt?

Allereerst valt op dat de WHO het over zowel bewerkt vlees heeft, als over rood vlees. Bewerkt vlees (worst, hamburgers, ham, frikadellen, etc.) krijgt sinds maandag het stempel ‘kankerverwekkend’. Terwijl rood vlees (rund, varken, schaap en paard) dat niet krijgt, vanwege ‘beperkt bewijs’ volgens de WHO. 

In de opinie en opvattingen wordt echter rood vlees en bewerkt vlees op één hoop gegooid omdat de WHO het in hetzelfde rapport over alle twee de vleessoorten heeft. Daar gaat het al fout als je het aan ons vraagt. Zelfs nog zonder echt naar rapport te hebben gekeken.

Asbest, sigaretten en … worst
Worst heeft qua kankerverwekkendheid nu dezelfde status als asbest, plutonium en tabaksrook. Het wil niet zeggen dat worst in dezelfde mate of hoeveelheid kankerverwekkend is als plutonium of tabaksrook, maar wel dat er voldoende bewijs is voor de kankerverwekkendheid. Ook alcohol, in alcoholische dranken, valt sinds een beoordeling in 2012 al in de categorie “kankerverwekkend voor mensen”.

Eerst even over rood vlees
Kanker en de meeste andere ziektes worden niet door één specifiek ding veroorzaakt, maar door een samenloop van omstandigheden en factoren.

Zoals:
· een westerse leefstijl
· hoge inname van bewerkte suikers en alcohol
· weinig fruit, groenten en vezels
· weinig lichaamsbeweging
· sigaretten roken
· hoge BMI
En dan missen we er nog veel. Het is vrijwel onmogelijk om één hoofdschuldige aan te wijzen, tenzij je aan een enorme hoeveelheid radio-actieve straling bent blootgesteld bijvoorbeeld. Het WHO vond een zwak(!) verband tussen rood vlees eten en darmkanker krijgen. Wat zegt dat? Niet zo veel.

Correlatie en causaal verband

In de wetenschap is er een groot verschil tussen correlatie en causaal (direct of oorzakelijk) verband. Hier een voorbeeld:
Iedereen weet dat als de haan kraait, de zon opkomt. Het is een feit, maar daarmee nog geen bewijs dat de haan ook de oorzaak is van dit fenomeen. Het is een correlatie, die ons vooral vertelt hoe vaak twee zaken samenvallen. In dit geval is dat 100%, maar dat is nog steeds geen bewijs: de zon komt niet speciaal op omdat de haan kraait. Dat komt omdat de aarde om de zon draait. Zoiets wordt een verstorende variabele genoemd.Verstorende variabelen bij rood vlees waren er genoeg in het onderzoek van WHO. Zie de opsomming hierboven.

Rood vlees an sich zou je los moeten bekijken van alle andere verstorende variabelen. En dat is nou nèt wat het WHO niet heeft gedaan.Wij beschouwen rood vlees dus niet als kankerverwekkend (de WHO ook niet, even voor de duidelijkheid).

Dan bewerkt vlees…
We kunnen het niet beter en duidelijker omschrijven dan Martijn Katan, hoogleraar voedingsleer aan de VU.

Hij zegt: Kans om nooit darmkanker te krijgen: 94% met vlees, 95% zonder.

 Lees zijn artikel voor NRC hier.

Hopelijk hebben we je wat duidelijkheid verschaft in de brij van media-uitingen over dit onderwerp.

Geeft je overigens geen vrijbrief om nu op vrijdagmiddag aan de bitterballen te gaan ;-)